Herman Philipse, universiteitshoogleraar aan de universiteit van Utrecht, is voor deze lezing teruggekeerd naar de stad waar hij eens woonde en studeerde. Hoewel hij de Nederlandse Vereniging in Parijs niet kende, gaf hij in zijn introductie aan het een hele eer te vinden als gastspreker op te mogen treden.

Zijn interesse voor godsdienstfilosofie werd aangewakkerd tijdens de verkiezingsstrijd ten tijde van Paars I (kabinet Kok I, 1994-1998), toen de toenmalige minister van justitie Hirsch-Ballin verkondigde dat godsdienst nodig was voor de rechtshandhaving. Hierna is Philipse begonnen met het publiceren van enkele prikkelende artikelen rond dit thema. Op dit moment is hij als hoogleraar verbonden aan de universiteit van Utrecht.

Waarom is religie in onze huidige maatschappij ‘terug van weggeweest’? Hier volgen enkele voorbeelden. Door de toenemende emigratie wonen steeds vaker mensen met verschillende religieuze overtuigingen naast elkaar. Tevens is er meer internationaal contact tussen verschillende volkeren door onder andere internet en een toename in internationaal vliegverkeer. En door een hoger geboortecijfer onder de meer religieuze volkeren vindt er een verschuiving plaats in het demografische evenwicht van de verschillende religies.

Aan de hand van een recente uitspraak van Paus Benedictus XVI gaat Philipse in op het thema religie in de huidige samenleving. Paus Benedictus XVI zette tijdens zijn rede op 12 september 2006 in Regensburg in op een redelijke interreligieuze dialoog. Philipse vraagt zich af of een ‘redelijk gesprek’ tussen godsdiensten, waar de Paus op aandringt, mogelijk is. De Paus beroept zich namelijk op de onfeilbare waarheid van de christelijke openbaring als kennisbron. Dit betekent voor hem de christelijke waarheid te verspreiden als enige waarheid richting andersgelovigen. Hiertegenover zet Philipse als alternatief de rationele theologie die probeert op basis van argumenten bewijzen te verzamelen. Daarbij wordt vaak gebruik gemaakt van de Bayesiaanse confirmatietheorie, die er van uitgaat dat kleine beetjes verzameld bewijs en achtergrondkennis bijdragen aan een grotere waarschijnlijkheid van een theorie.
Concluderend aan het einde van zijn betoog stelt Philipse dat een poging om je op openbaringen te beroepen voor een redelijke interreligieuze dialoog, hopeloos is. De weg van de rationele theologie is een beter alternatief.

Aansluitend aan de lezing is er de mogelijkheid tot vragen en opmerkingen vanuit de zaal waarvoor volop animo is. Er ontstaan enkele geanimeerde discussies waarbij onder andere Intelligent Design en de reden voor het bestaan van goden en godsdienst aan de orde komen.

De middag wordt afgesloten met een informele borrel waarbij onder het genot van een hapje en drankje de discussie nog wordt voortgezet (of nieuwe contacten worden gemaakt). Een inspirerende middag voor jong en oud!