Op uitnodiging van de Vereniging is de voorzitter van de Vereniging van Vrienden van Jongkind, de heer François Auffret, naar het Maison de l’Isère in hartje Parijs gekomen om te vertellen over het leven en werk van schilder Johan Barthold Jongkind (1819 – 1891). Om met zijn woorden te spreken, wordt Jongkind, evenals Van Gogh, gezien als ‘een Franse schilder die in Nederland geboren is’. Jongkind brengt maar liefst driekwart van zijn leven door in Frankrijk.

De schilder komt oorspronkelijk uit het Overijsselse Latrop waar hij in 1819 geboren is, één week voor de geboorte van collega schilder Gustave Courbet. Hij studeert aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag bij Andries Schelfhout, hèt voorbeeld van de Romantiek . Jongkind maakt zich echter los van deze schildersstroming en gaat op zoek naar zijn eigen stijl om landschappen te schilderen in Frankrijk en Nederland. Jongkind is 27 jaar als hij in Parijs komt werken met een studiebeurs, op uitnodiging van de Franse landschaps-schilder Isabey die hem les geeft. De schilder neemt met succes deel aan de Parijse salon en aan de (Franse!) inzending voor de Wereldtentoonstelling in 1855. Schulden verhinderen hem echter om verder te werken en hij keert terug naar Nederland (Rotterdam en omgeving, waar hij zijn jeugd heeft doorgebracht). Als zijn collega’s in Parijs een veiling voor hem houden waarbij ieder van hen een doek inlevert, is de opbrengst zo hoog dat Jongkind terug kan keren. Hij begint een nieuw leven en werkt aan de Normandische kust, samen met Boudin en Monet, op wie hij een beslissende invloed zou hebben.

Of het nu gaat om zeegezichten, rotskusten, de havens van Honfleur en Le Havre, of stadsgezichten (de kades van de Seine en de straten in Parijs, het dorpje Montmartre, Paris sous la neige…), Jongkind weet elke keer op een vrije, losse manier een realistische benadering te geven van het landschap. In zijn tekeningen is zijn artistieke ontwikkeling goed te zien. Verder maakt hij voornamelijk aquarellen die hij veelal uitwerkt tot olieverfdoeken.

Door zijn onconventionele kijk op de natuur wordt Jongkind een belangrijk voorloper van het impressionnisme. Hij schildert op een nieuwe, eerlijke en realistische wijze. Ook heeft hij, als een van de eersten, oog voor de fabrieksrook in de voorsteden van Parijs en de aanwezigheid van de bourgeoisie tijdens de weekenden in kustplaatsjes in Normandië en Bretagne.

Voor Manet was hij de vader van het moderne landschap. Monet beschouwde hem als zijn leermeester en de enige goede schilder van watergezichten. Zola stond versteld van zijn werk en Signac zag hem als een belangrijke voorloper van het impressionisme. Wie weet heeft Jongkind zich zo kunnen ontplooien omdat hij trouw bleef aan zijn adagium dat hij in zijn eigen Frans als volgt formuleerde: “Sois-toi, pas d’autres”.

De lezing was levendig, de spreker gepassionneerd, de sfeer gezellig, maar er waren relatief weinig deelnemers. Zeer geïnteresseerde deelnemers, dat is zeker, maar met 7 man vul je de zaal niet echt ... Het bestuur denkt tot de conclusie te moeten komen dat lezingen niet tot de populaire activiteiten behoren en dat het misschien beter is om deze voorlopig niet meer te organiseren.

Wilt u reageren? Dan graag een e-mail naar: Dit e-mailadres wordt beschermd tegen spam bots, u heeft Javascript nodig om het te bekijken

Door: Annemarije Pronk